पुस्तक: मॅन हंट लेखक: पीटर बर्गन अनुवाद: रवी आमले पाने: २२८
९/११, ट्विन टॉवर आणि बिन लादेन हे समीकरण कायमचे लक्षात राहणारे. आता यात आणखी एक पक्ष म्हणजे अमेरिका. आणि चुकांचा, खोटेपणाचा इतिहास लाभलेल्या या देशाने सांगितलेल्या गोष्टीत किती तथ्य आणि किती मिथ्य आहे हे सांगणे कठीण. विशेष करून जेव्हा आपण हे सत्य जाणतो की कसे अमेरिकाने खोटी नाटी कारणे सांगून इराक सारख्या अरब देशाची वाट लावली आणि तेथून पुढे मध्य आशियात अशाच खोट्या कारवाया करून अशांतता पसरवली आणि लाखो लोकांचा जीव घेतला.
असो, तर ही आहे बिन लादेनच्या शोधाची थोडीफार थरारक कथा. कथा सुरु होते लादेनने अमेरिकेसारख्या सुपरपॉवर ची शान असलेले ट्वीन तोवर बेचिराख केल्याच्या घटनेनंतर. स्वाभिमान ही अतिशय नाजूक गोष्ट असते. आणि देशाचा स्वाभिमान म्हणजे नाजूक तसेच अतिशय दबाव आणणारी गोष्ट. त्यालाच जर का ठेच लागली तर अमेरिकेसारखा बलाढ्य, घमंडखोर देश आकाश-पाताळ एक करून ठेच लागलेल्या कारणाला समाप्त केल्याशिवाय राहणार नाही हे उघडच.
अतोनात पैसे आणि अमेरिकेची गोरी माणसे खर्चून ही मोहीम सुरु होते अफगाणिस्तानमध्ये.आपल्या प्रगत तंत्रज्ञानाच्या आणि पैशाच्या जोरावर अमेरिका पुरस्कृत CIA बिन लादेनचा ठिकाणा शोधते - लपण्यासाठी असंख्य गुहांनी सज्ज असा तोरा बोरा पर्वत. पण घोळ घालायचा हा अमेरिकेचा हक्कच आहे. त्यामुळे कारवाई करण्यात वेळ निघून जाते आणि बिन लादेन तोरा बोरा पर्वतांमधून, अमेरिकेच्या वेढ्याला चुकवून पसार होतो ते थेट पाकिस्तानमध्ये.
अमेरिकेची लादेनविरुद्ध मोहीम सुरु करतो त्यांचा तेव्हाचा अध्यक्ष जॉर्ज बुश. पण पुढे सत्तांतर होऊन बाराक ओबामा अध्यक्ष बनतो. मधल्या काळात पैशांचे पाट वाहतात, लष्कर अथक प्रयत्न करते आणि बिन लादेनच्या अल कायदा संस्थेची माहिती काढून खूप हानी करते, अनेक सरदारांना ड्रोनद्वारे टिपते. तरीही लंडनमध्ये अल कायदा अतेरिकी हल्ले चालूच ठेवते.
शेवटी बिन लादेन पाकिस्तानच्या अबोटाबाद जिल्ह्यात एका विस्तीर्ण घरं लपला आहे असा संशय येतो. अनेक महिने टेहळणी करूनही धूर्त बिन लादेन तिथेच आहे याची खात्री पटत नाही. पण शेवटी अमेरिका तिथे हल्ला करायण्याचा बेत पक्का करते आणि बॉम्बहल्ले, बिन भरवशाचे अचूक मारा करणारी छोटी क्षेपणास्त्र आणि कमांडो हल्ला या तीन पर्यायांमधून कमांडोना तिथे पाठवायचा पर्याय नक्की होतो. यानंतर सुरु होतो या नाट्याचा आणि बिन लादेनचा अंत. अशी सरळ गोष्ट आहे हे पुस्तक.
या दरम्यान अमेरिकेची तंत्रज्ञात किती प्रगती आहे ते दिसते. तसेच बिन लादेन अमेरिकेच्या हातात न सापडण्याची किती काटेकोर सुरक्षा नियम पाळतो ते ही समोर येते. तसेच पाकिस्तानचा दुटप्पीपणा, अतिरेक्यांना लपायला स्वतःची जमीन वापरू देणे आणि अमेरिकेचा पाकिस्तानशी असलेला निव्वळ व्यावहारिक संबंध हे ही ठळकपणे समोर येते.
रोमहर्षक असे या पुस्तकं फारसे काही नाही. शेवटचा बिन लादेनवरचा हल्लाच एवढेच काय ते उत्कंठा वाढवतो. पुस्तकातील कमीतकमी ५०-७० पाने कमी होऊ शकली असती असे मला तरी वाटते. रशियाशी वैर आहे म्हणून अमेरिकेने अफगाणी जिहाद्यांना शास्त्रे पुरवली. नंतर तेच जिहादी अतिरेकी अमेरिकेवर उलटले आणि मग त्यातल्या एकाला अमेरिकेने समाप्त केले.
जर तुम्हाला बिन लादेनबद्दल उत्सुकता असेल, युद्धकथांमध्ये रुची असेल आणि वेळ असेल तर हे पुस्तक वाचण्यास हरकत नाही. अन्यथा या विषयावर इतर चांगले विश्लेषण असलेली पुस्तके नक्की असणार त्याचा शोध घ्या आणि त्यातले एक वाचा. अमेरिकेने जे करायचे ते केले, आता आपण काय करायचे ते आपणच ठरवायचे.
धवल रामतीर्थकर
सीवूड्स, नवी मुंबई
टिप्पण्या